Απαντήσεις στα εύλογα ερωτήματα που προκαλεί η υπόθεση Μουρτζούκου

Μετά την υπόθεση της Ρούλας Πισπιρίγκου, μια 2^η «σύγχρονη Μήδεια» σοκάρει το Πανελλήνιο, αν και ο χαρακτηρισμός που θα ταίριαζε περισσότερο στην Ειρήνη Μουρτζούκου είναι «κατά συρροήν δολοφόνος» (serial killer), γιατί δεν σκότωσε μόνο δικά της παιδιά και επιπλέον σκότωσε και στην εφηβεία της την αδελφή της. Το μόνο μήνυμα που δεν πρέπει να περάσει στο κοινό είναι πως οι άνθρωποι που μεγαλώνουν χωρίς γονική αγάπη έχουν δικαίωμα να βάψουν τα χέρια τους με αίμα. Και δυστυχώς, αυτή η τελευταία πολύκροτη σοκαριστική υπόθεση έγινε για μήνες τηλεοπτικό σόου, προς τέρψιν αρρωστημένων ανθρώπων. Ο ψυχίατρος-ψυχοθεραπευτής Δημήτρης Οικονόμου επιχειρεί να ρίξει φως στα σκοτάδια της ανθρώπινης ύπαρξης, της καθ’ ομολογίαν δολοφόνου αλλά και όσων διασκεδάζουν με τέτοια σόου.

Συνέντευξη στην Αλεξία Σβώλου

Ποια μπορούν να  είναι τα κίνητρα μιας γυναίκας που σκοτώνει τα παιδιά της; Μπορούμε να διακρίνουμε κάποια επαναλαμβανόμενα μοτίβα;

Όταν μια γυναίκα (μητέρα),
σκοτώνει τα παιδιά της,
είναι μια πράξη που σοκάρει βαθιά το κοινωνικό σύνολο, γιατί έρχεται σε πλήρη αντίθεση με το ένστικτο της μητρικής προστασίας.
Τα κίνητρα συνήθως είναι πολύπλοκα,
πολυπαραγοντικά και ποικίλλουν.
Μπορούν να διακριθούν στις εξής  βασικές κατηγορίες και υποκατηγορίες:

1.      Ψυχική ασθένεια (ψυχοπαθολογία)

•Επιλόχεια ψύχωση: Σοβαρή ψυχική διαταραχή μετά τον τοκετό,
που μπορεί να οδηγήσει σε παραληρηματικές σκέψεις και πράξεις
•Μείζονα κατάθλιψη: Ιδιαίτερα όταν συνοδεύεται από αυτοκτονικό ιδεασμό, μπορεί να οδηγήσει σε “εκτεταμένη αυτοκτονία”,
όπου η μητέρα σκοτώνει και τα παιδιά θεωρώντας ότι τα “σώζει”.
•Σχιζοφρένεια ή παρανοειδής ψύχωση: Μπορεί να οδηγήσει σε παραληρήματα στα οποία τα παιδιά θεωρούνται απειλή ή εργαλεία του κακού.

2.Αντικοινωνικά ή ναρκισσιστικά χαρακτηριστικά

Σε σπάνιες περιπτώσεις, η γυναίκα μπορεί να ενεργεί από θυμό,
εκδίκηση ή ανάγκη για έλεγχο (π.χ. για να τιμωρήσει τον πατέρα).
Παράδειγμα: Σύνδρομο Μινχάουζεν δι’ αντιπροσώπου – προκαλεί εσκεμμένα βλάβη στα παιδιά για να κερδίσει προσοχή.

3.Ακραία κοινωνική πίεση ή απόγνωση

Η φτώχεια, η
ενδοοικογενειακή βία, η κοινωνική απομόνωση ή εγκατάλειψη μπορεί να οδηγήσουν σε απόγνωση,
όπου η μητέρα βλέπει την πράξη ως “μοναδική διέξοδο” για την ίδια και τα παιδιά.

4.Πολιτισμικοί ή θρησκευτικοί λόγοι

Σε σπάνιες περιπτώσεις, θρησκευτικές ή αποκρυφιστικές πεποιθήσεις μπορεί να ωθήσουν μια μητέρα να σκοτώσει τα παιδιά της με σκοπό τη “λύτρωση” ή την “προστασία” της ψυχής τους.

5.Απώλεια ταυτότητας – ταύτιση με τα παιδιά

Όταν η μητέρα αδυνατεί να διαχωρίσει την ταυτότητά της από εκείνη των παιδιών (π.χ. σε διαζύγιο), μπορεί να πιστεύει πως αν δεν μπορεί να τα έχει η ίδια, δεν θα τα έχει κανείς.
Πάντως πρόκειται για ακραίες και εξαιρετικά σπάνιες περιπτώσεις που σχεδόν πάντα σχετίζονται με σοβαρά ψυχικά ή κοινωνικά προβλήματα. Δεν υπάρχει μία εξήγηση και κάθε υπόθεση απαιτεί προσεκτική διερεύνηση από ειδικούς.

Μπορούν να φέρουν ευθύνη τα μίντια, στήνοντας ένα σόου γύρω από τέτοιες υποθέσεις; Γιατί εγώ έχω έντονη την αίσθηση σε αυτή την υπόθεση ότι φέρουν ευθύνη τα μίντια…

Τα Μ.Μ.Ε. κάνουν την δουλειά τους και έτσι πρέπει να κάνουν, όμως σε ιδιαίτερες και σπάνιες περιπτώσεις απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή, ώστε να μην δίνουν “ρόλο” και “πάτημα” σε άτομα που έχουν ως στόχο να παραπλανήσουν την κοινή γνώμη, προσπαθώντας να κρύψουν τις παράνομες και αποτρόπαιες πράξεις τους.

Υπάρχει άραγε και ευθύνη αλλού; Για παράδειγμα μεταξύ των γιατρών, νοσηλευτών, ιατροδικαστών που ήταν και οι άνθρωποι οι οποίοι χειρίστηκαν τις υποθέσεις; Δεν έπρεπε να δουν τα ανησυχητικά κοινά στοιχεία, δεν έπρεπε να προβληματιστούν; Πάλι ξανά όπως και με την Ρούλα Πισπιρίγκου, εμφανίστηκε κατ’ επανάληψη μια περίεργη απροσδόκητη αιτία θανάτου και οι θάνατοι καταγράφηκαν όλοι παρουσία ενός-του ίδιου-ανθρώπου. Δεν έπρεπε κάποιος να είχε υποψιαστεί, ότι κάτι δεν πάει καλά;

Σίγουρα οι ιατρικές υπηρεσίες των νοσοκομείων θα πρέπει να λειτουργούν σωστά ασκώντας τον ρόλο τους με ιδιαίτερη προσοχή