Οι ασθένειες της στοματικής κοιλότητας ταλαιπωρούν 3,5 δισεκατομμύρια ανθρώπους

Οι μεγάλες ανισότητες στην κάλυψη των αναγκών της στοματικής Υγείας ωθούν τον ΠΟΥ να δώσει προτεραιότητα σε αυτό το ζήτημα και να καταστρώσει οδικούς χάρτες που θα εξασφαλίσουν καλύτερη πρόσβαση σε οδοντιατρική φροντίδα σε μικρούς και μεγάλους.

της Αλεξίας Σβώλου

Οι ασθένειες της στοματικής κοιλότητας είναι οι πιο συχνές μη μεταδοτικές παθήσεις και παγκοσμίως αφορούν μια τεράστια «δεξαμενή» ασθενών που ξεπερνά τα 3,5 δισεκατομμύρια ανθρώπους. Σχεδόν ένας στους δύο ανθρώπους διεθνώς πλήττεται από παθήσεις όπως η τερηδόνα, η αιμορραγία των ούλων η περιοδοντίτιδα, η οδοντική πλάκα κτλ.

Η στοματική υγεία παγκοσμίως υποτιμάται και περιορίζεται από πολύ κόσμο ως οδοντική υγεία, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι προεκτάσεις τους. Οι ασθένειες της στοματικής κοιλότητας περιλαμβάνουν μια ευρεία γκάμα, από την τερηδόνα, τις ασθένειες των ούλων και την απώλεια δοντιών μέχρι τον καρκίνο της κεφαλής και τραχήλου (λαιμού) και επηρεάζουν την μάσηση, την επαρκή σίτιση, την αναπνοή, την δομή των οστών του προσώπου, την ομιλία, την αρμονία των χαρακτηριστικών, την ψυχική υγεία, την αυτοπεποίθηση, ολόκληρο το είναι μας.

«Παρότι η στοματική υγεία αποτελεί σημαντικό κομμάτι στην συνολική ευεξία κάθε ατόμου, ωστόσο εκατομμύρια άνθρωποι δεν έχουν πρόσβαση σε οδοντιατρική περίθαλψη», επισημαίνει ο Γενικός Διευθυντής του ΠΟΥ, Dr Tedros Adhanom Ghebreyesus. Αυτή η διαπίστωση δεν αφορά ονάχα τον αναπτυσσόμενο κόσμο, αλλά όλους μας καθώς οι οδοντιατρικές θεραπείες δεν καλύπτονται από ασφαλιστικά ταμεία και το κόστος είναι μεγάλο. Ενδεικτικά, στην Αυστραλία η επίσκεψη στον οδοντίατρο κοστίζει 400 δολάρια, ενώ στην πατρίδα μας αν επιθυμείς να βάλεις εμφυτεύματα πρέπει να πληρώσεις πάνω από 12.000-15.000 ευρώ, ποσά που δεν είναι καθόλου ευκαταφρόνητα.

Η εικόνα στην Ελλάδα

Πρόσφατα στην πατρίδα μας υπήρξε η για πρώτη φορά η ενίσχυση της οδοντιατρικής φροντίδας των παιδιών με την έκδοση άυλης ψηφιακής χρεωστικής κάρτας 40€ (dentist pass) για τη βελτιστοποίηση της ποιότητας της προληπτικής οδοντιατρικής φροντίδας παιδιών ηλικίας 6 έως 12 ετών, μια πρωτοβουλία του Υπουργείου Υγείας που φυσικά δεν επαρκεί για να καλύψει τις ανάγκες της στοματικής υγείας των νηπίων, των παιδιών και των εφήβων συνολικά. Επιπλέον δυστυχώς ακόμα και στην εποχή μας πολλοί γονείς εξακολουθούν να πιστεύουν λανθασμένα ότι η οδοντιατρική φροντίδα ξεκινά με τα μόνιμα δόντια, με συνέπεια να παραμελείται η στοματική υγεία στα χρόνια των νεογιλών δοντιών. Έτσι δημιουργούνται προβλήματα που «τα κληρονομούν» μετά και τα μόνιμα δόντια.

Επιπλέον, η στοματική φροντίδα και το τακτικό τσεκ-απ από οδοντίατρο μπορεί να αποκαλύψει υποκείμενα νοσήματα που δεν έχουν δώσει συμπτώματα ή δεν έχουν γίνει αντιληπτά. Ο οδοντίατρος μπορεί να βρει στην στοματική κοιλότητα «σημάδια» από 2000 παθήσεις, μια εκ των οποίων είναι η ανθεκτική υπέρταση, που μπορεί να αποβεί επικίνδυνη για τη ζωή καθώς αυξάνει τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου. Οι φαν του σινεμά θα θυμούνται από παλαιότερες ταινίες, ότι σε αρκετές περιπτώσεις ασθενών με HIV/AIDS ο οδοντίατρος ήταν αυτός που χτύπησε πρώτος το καμπανάκι του συναγερμού, διαπιστώνοντας στοματικά έλκη.

Εγχώρια επιδημία τερηδόνας στα νήπια

Σαν να μην έφθανε η μειωμένη πρόσβαση του πληθυσμού σε οδοντιατρική φροντίδα, τα τελευταία χρόνια στην χώρα μας καταγράφεται μεγάλη αύξηση της παιδικής και εφηβικής παχυσαρκίας και υψηλή κατανάλωση ανθυγιεινών τροφίμων (συσκευασμένα σνακ, junk food, πολλά γλυκίσματα κι αναψυκτικά), με συνέπεια να έχει αυξηθεί υπέρμετρα η τερηδόνα και η οδοντική πλάκα. Πλέον τα σφραγίσματα δοντιών αφορούν νήπια, στα νεογιλά τους δόντια και ένα σημαντικό ποσοστό παιδιών ηλικίας έως 5-6 ετών έχουν ήδη ένα τουλάχιστον σφράγισμα, από την υπερβολική ζάχαρη που καταναλώνουν. Στο σημείο αυτό πρέπει να τονίσουμε ότι η ακρίβεια των τροφίμων, όπως και οι μεγάλες περικοπές στο εισόδημα, στα χρόνια των μνημονίων (που ακόμα διατηρούνται) έχουν οδηγήσει στο να αυξηθεί η κατανάλωση ανθυγιεινού φαγητού ειδικά στα παιδιά. Αντί για φρούτα, ένα γιαούρτι, ένα σπιτικό τοστ με πολύσπορο ψωμί, τα πιτσιρίκια τρώνε κρουασάν με επικαλύψεις, σφολιατοειδή με την …οκά, γαριδάκια, τσιπς και ότι άλλο αγοράζουν εύκολα γρήγορα και φθηνά στο περίπτερο ή σε ένα φαστφουντάδικο.

Συμβουλές για γερά δοντάκια…

Το οδοντιατρικό τσεκ-απ πρέπει να ξεκινά από την νηπιακή ζωή, το παιδί πρέπει να μαθαίνει να βουρτσίζει τα ούλα του πρώτα και τα δοντάκια του μετά. Πρέπει να πηγαίνουμε στον οδοντίατρο δύο φορές τον χρόνο για τσεκ-απ και καθαρισμό, να τον επισκεπτόμαστε με κάθε πόνο στο ζεστό ή το κρύο, να μαθαίνουμε να βουρτσίζουμε σωστά για δύο λεπτά κάθε φορά χωρίς «μανία» να τελειώσουμε γρήγορα. Το βούρτσισμα των δοντιών απαιτείται να είναι υπομονετικό, με σωστές κινήσεις, να μην πληγώνουμε τα ούλα, να κάνουμε και νήμα μαζί για τις δυσπρόσιτες περιοχές όπως μεταξύ των δοντιών, και επιβάλλεται να γίνεται πρωί και βράδυ. Ειδικά το βραδινό βούρτσισμα είναι αναντικατάστατο καθώς ακολουθεί η λεγόμενη στάση του σάλιου τη νύχτα και αυξάνεται ο πληθυσμός των βακτηριδίων της τερηδόνας. Να πώς συμβαίνει αυτό: Στον ύπνο που η στοματική κοιλότητα δεν υγραίνεται επαρκώς και δεν αυτοκαθαρίζεται. Έτσι αν μείνουν υπολείμματα τροφών στο στόμα, τα βακτηρίδια της τερηδόνας κάνουν …πάρτι. Άρα το συμπέρασμα είναι πως ΔΕΝ ξαπλώνουμε στο κρεβάτι για ύπνο χωρίς να βουρτσίσουμε προηγουμένως τα δόντια μας. Επιπλέον όταν είμαστε έξω από το σπίτι, αποφεύγουμε να καταναλώσουμε σνακ με κολλώδη υφή όπως παστέλι, μαντολάτο, χαλβαδάκια καραμέλες και ζελεδάκια, ξηρούς καρπούς, γιατί όλα αυτά κολλούν πάνω στα δόντια και όταν είμαστε έξω δεν έχουμε τη δυνατότητα να τα βουρτσίσουμε.